Ekshumacje szczątków żołnierzy z II wojny światowej
Szczątki ok. 3 tysięcy jeńców obozów niemieckich z czasów II wojny światowej ekshumowano w Przemyślu.
W Przemyślu i okolicach w czasie II wojny światowej funkcjonowały trzy obozy jenieckie, przez które przewinęło się ok. 50 tysięcy jeńców. Jednym z bardziej znanych był Stalag 327 w podprzemyskich Pikulicach zlokalizowany w zabudowaniach dawnych koszar 10. Pułku Artylerii Ciężkiej. Najpierw przebywali tam internowani jeńcy sowieccy, a w latach 1943-1944 także sojusznicy Niemiec – Włosi, którzy odmówili uczestnictwa w działaniach prowadzonych na froncie wschodnim. Z uwagi na katastrofalne warunki higieniczne, głód i epidemie śmierć wśród więzionych zbierała obfite żniwo. Ponadto w związku z likwidacją obozu część jeńców została rozstrzelana. Zmarłych grzebano w zbiorowych mogiłach nieopodal obozu.
Jak udało się ustalić, w Pikulicach pochowano łącznie ponad 3 tysiące zmarłych jeńców w 11 zbiorowych mogiłach. Pierwsze ekshumacje przeprowadzone zaledwie w trzech grobach odbyły się w 1963 r. Odkryte szczątki przeniesiono na teren dawnego austriackiego fortu w Nehrybce. Na kolejne badania zbiorowych mogił w Pikulicach trzeba było czekać aż 40 lat, kiedy zespół toruńskich archeologów pod kierunkiem prof. Andrzeja Koli dokonał rozpoznania terenu, potwierdzając obecność pochówków i wskazując ich dokładną lokalizację.
Obecnie podczas prac, które były prowadzone na gruntach prywatnych w Pikulicach od końca października pod nadzorem i dzięki środkom finansowym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, dokonano eksploracji ośmiu mogił wskazanych w 2003 r. przez zespół prof. Koli. W wyniku ekshumacji przeprowadzonych przez zespół archeologów i antropologów z Budzynia odnaleziono szczątki ciał prawie trzech tysięcy Włochów i Rosjan. Znaleziono też trzy nieśmiertelniki żołnierzy Armii Czerwonej, co umożliwi ich imienną identyfikację. Z kolei odnalezione elementy umundurowania świadczą, że obok jeńców z Rosji i Włoch grzebano tam również żołnierzy innych narodowości.
Po zakończeniu ekshumacji i badaniach antropologicznych szczątki zostaną przeniesione na miejscowy cmentarz wojskowy, który jest przebudowywany zgodnie z projektem przygotowanym przed czterema laty. Jak poinformował NaszDziennik.pl Adam Siwek, naczelnik Wydziału Krajowego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, uroczystości pogrzebowe zamykające całość prac ekshumacyjnych w Przemyślu, w porozumieniu z Podkarpackim Urzędem Wojewódzkim w Rzeszowie oraz władzami Miasta Przemyśla, planowane są na 2015 r.
Mariusz Kamieniecki
