W rocznicę rejestracji NSZZ RI „Solidarność”

W południe w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej została uroczyście otwarta wystawa „Strajki ustrzycko-rzeszowskie grudzień 1980 – luty 1981”. Dziś mija 35. rocznica rejestracji NSZZ RI „Solidarność”, który powstał jako część ruchu społecznego „Solidarności” zapoczątkowanego w sierpniu 1980 r.

Ekspozycja przygotowana przez rzeszowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej przedstawia realia polskiego rolnictwa i polskiej wsi w okresie rządów komunistycznych. Pierwsza część wystawy jest poświęcona polityce rolnej PRL w latach 70. ubiegłego stulecia.

Wystawa prezentuje też początki opozycji chłopskiej pod koniec lat 70. oraz powstanie pierwszych struktur związkowych chłopskiej „Solidarności” późnym latem i jesienią 1980 r. Wydarzenie to ilustrują także dokumenty wytworzone przez organy bezpieczeństwa. Ekspozycja przedstawia przebieg protestu rolniczego w Ustrzykach Dolnych, jak również strajku okupacyjnego budynku byłej WRZZ w Rzeszowie oraz działania organów bezpieczeństwa wobec strajkujących.

Wystawa stanowi reminescencję protestów będących dziełem rolników, którzy w obliczu narastającej biedy, w ślad za robotnikami z Gdańska, Szczecina czy Jastrzębia, postanowili głośno zaprotestować przeciwko niesprawiedliwości społecznej. Prezentuje też materiały obrazujące najważniejsze epizody strajkowe z tego okresu, m.in. postaci zaangażowane w akcję okupacyjną oraz „dzień powszedni” strajku. Interesująca jest także charakterystyka działań organów bezpieczeństwa wobec strajkujących, udokumentowana za sprawą materiałów dotyczących operacji „Kret” oraz notatek oficerów SB sporządzonych na podstawie doniesień agentów aparatu represji. Autorzy wystawy przedstawili też plansze poświęcone porozumieniom między strajkującymi rolnikami a delegacją rządową, zaopatrzone w materiał zdjęciowy, dokumenty ilustrujące tamte wydarzenia oraz teksty porozumień, których oryginał od 2006 r. znajduje się na Jasnej Górze. Ekspozycję zamyka część poświęcona utworzeniu NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” oraz okoliczności, które doprowadziły do jego legalizacji.

Zaprezentowane materiały to efekt kwerendy przeprowadzonej przez pracowników rzeszowskiego Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w archiwach instytucji państwowych i zbiorach osób prywatnych. Wystawę „Strajki ustrzycko-rzeszowskie grudzień 1980 – luty 1981”, którą zorganizował Senat RP i IPN Oddział w Rzeszowie można będzie oglądać w Senacie do 20 maja.

Mariusz Kamieniecki