W rocznicę krwawej pacyfikacji Leżajska
W Leżajsku na Podkarpaciu trwają dwudniowe obchody 73. rocznicy pacyfikacji miasta przez Niemców. W odwecie za zlikwidowanie przez polskie zbrojne podziemie konfidentów Niemcy zamordowali kilkadziesiąt osób.
Pacyfikacja Leżajska miała na celu pojmanie żołnierzy polskiego zbrojnego podziemia Armii Krajowej. Przygotowano listę z nazwiskami ok. trzystu osób wytypowanych do aresztowania. Akcja rozpoczęła się o świcie 28 maja 1943 r. i trwała do godzin południowych. Niemcy otoczyli miasto, a w efekcie przeszukań i rewizji rozstrzelali 43 osoby – członków leżajskiego ruchu oporu, w tym Armii Krajowej. W sumie pacyfikacją Leżajska objętych zostało 67 osób, 28 z nich zostało skazanych przez Trybunał zaaranżowany przy miejscowym sądzie grodzkim. Część zatrzymanych podczas pacyfikacji trafiła do obozów koncentracyjnych i tam została zgładzona. Bezpośrednim powodem pacyfikacji Leżajska był odwet za zlikwidowanie przez ruch oporu niemieckich konfidentów.
Obchody 73. rocznicy pacyfikacji Leżajska rozpoczęła w sobotę wieczorem Msza św. w intencji ofiar, odprawiona w kościele pw. Świętej Trójcy. Następnie uczestnicy wydarzeń rocznicowych procesyjne przeszli na miejsce straceń, gdzie obecnie znajduje się pomnik Poległych upamiętniający wydarzenia sprzed 73 lat. Tam odbył się Apel Poległych wraz z salwą honorową 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, złożenie wieńców oraz modlitwa w intencji zamordowanych. Uroczystości, które uświetniła Orkiestra Reprezentacyjna Oddziału Kawalerii Ochotniczej w barwach 20. Pułku Ułanów im. Króla Jana III Sobieskiego oraz Kompania Honorowa Jednostki Strzeleckiej 2035 z Leżajska i w których oprócz przedstawicieli władz miasta i powiatu leżajskiego uczestniczyli kombatanci oraz młodzież, zakończyła konna musztra paradna 20. Pułku Ułanów im. Króla Jana III Sobieskiego.
Dzisiaj o godz. 14.00 przy placu Targowym w pobliżu pomnika ofiar pacyfikacji odbyła się druga część obchodów rocznicowych m.in. rekonstrukcja historyczno-patriotyczna pn. „Pacyfikacja Leżajska 28 maja 1943 roku”. To pierwsze przedsięwzięcie w Leżajsku o takim zasięgu, w którym wzięło udział ponad stu aktorów, w tym członkowie profesjonalnych grup rekonstrukcyjnych m.in. z Biłgoraja, Rzeszowa, Szczecina i Warszawy, aktorzy z Grupy Teatralnej Baratario z Leżajska, członkowie Oddziału Kawalerii Ochotniczej 20. Pułku Ułanów z Wierzawic, strzelcy Jednostki Strzeleckiej 2035 Strzelec w Leżajsku, harcerze, Młodzież Wszechpolska oraz mieszkańcy miasta. Żeby jak najwierniej oddać atmosferę sprzed lat, zrekonstruowano m.in. kilka budynków, w tym kościół, sąd, a także karczmę – obiekty związane z pacyfikacją. Z kolei o godz. 17.00 odbył się pokaz współczesnego sprzętu wojskowego 21. Brygady Strzelców Podhalańskich.
Mariusz Kamieniecki
