logo
logo
Sobota,
23 listopada 2013
W stronę realnego świata

Kryzys Partnertwa Wschodniego i zmiany geopolityczne w Europie centralnej

zdjęcie
prof. dr hab. Mieczysław Ryba
Kierownik Katedry Historii Systemów Politycznych XIX i XX w. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

Na naszych oczach dokonują się znaczące zmiany w przestrzeni geopolitycznej. W czasie wizyty w Polsce sekretarza stanu USA, Johna Kerrego, pojawiły się analizy wśród znawców tematu mówiące o coraz częstszych pomysłach wycofania się Stanów Zjednoczonych ze Starego Kontynentu i decentralizacji NATO (podziału Sojuszu Północnoatlantyckiego na różne regiony). W projekcie tym Niemcy miałyby odgrywać kluczową rolę, gdyż pod ich kierownictwo dostałaby się cała Europa środkowa, a może nawet Turcja. Wszystko to do złudzenia zaczęłoby przypominać realizację starego projektu geopolitycznego, tzw. „Mitteleuropy”. W projekcie tym Berlin miał odgrywać rolę hegemona w centralnej części naszego kontynentu (dawniej miało to się rozgrywać wzdłuż linii kolejowej Berlin – Bagdad). Takie rozwiązanie wzmacniałoby niepomiernie Niemcy i osłabiałoby zasadniczo Europę centralną, w tym Polskę.

Wycofanie się militarne Stanów Zjednoczonych z Europy oznaczałoby otwarcie nowych możliwości tworzenia geopolitycznych sojuszy, również na poziomie politycznym i gospodarczym. Taka możliwość rysuje się po prawdopodobnym upadku koncepcji Partnerstwa Wschodniego, lansowanego od kilku lat przez Polskę. W odniesieniu do tego projektu na zbliżającym się szczycie w Wilnie najprawdopodobniej nie dojdzie do podpisania umowy stowarzyszeniowej między Unią Europejską a Ukrainą. Rosjanie sprzeciwili się temu pomysłowi, wykorzystując kilka atutów w celu zblokowania integracji Ukrainy z Unią. Pierwsza to metoda marchewki, czyli obietnice dotyczące umorzenia długów Ukrainy wobec Gazpromu. Idą za tym z pewnością różne inne udogodnienia handlowe. Z kolei cały czas pojawia się straszak (kij) w postaci groźby nałożenia ceł na produkty z krajów, które chciałyby iść w kierunku Zachodu. Straszy się również zapowiedzią podniesienia cen gazu itp. W międzyczasie Moskwa wykorzystała pretekst w postaci incydentów pod ambasadą rosyjską w Warszawie 11 listopada, by zmusić nasze władze do przeprosin i przez to pokazać słabą pozycję Polski na arenie międzynarodowej (w tym w relacji do Moskwy), co na Kijowie miało zrobić wrażenie. Reakcja prezydenta Komorowskiego (szybkie przeprosiny za zaistniały incydent) w tym kontekście z pewnością została zaliczona jako taki objaw słabości. Na dodatek pojawił się stary, rosyjski straszak dotyczący zapowiedzi wprowadzenia embarga na polskie produkty rolne (oczywiście „z powodów sanitarnych”).

W przestrzeni dyplomatycznej i medialnej pojawił się szum zawierający mieszaninę szantaży i obietnic wobec byłych republik sowieckich. Oczywiście działania Moskwy wiążą się z pragnieniem zbudowania tzw. Unii Euroazjatyckiej, która miałaby być stworzona jako alternatywny wobec UE projekt, oferowany przede wszystkim dla krajów takich jak Ukraina. Z kolei tu pojawia się perspektywa zbudowania kolejnego, o wiele szerszego porozumienia, którego głównymi podmiotami byłby Berlin i Moskwa. Niemcy, jako podmiot organizujący Europę środkową za pomocą Brukseli (od strony gospodarczej, kulturowej a może w przyszłości także militarnej) oraz Moskwa, tworząca podobną strukturę na Wschodzie w postaci tzw. Unii Eurazjatyckiej – oto możliwa wizja „nowego ładu” w Eurazji. Ukraina doskonale diagnozując realny układ sił w przestrzeni międzynarodowej zaproponowała wspólne negocjacje Rosji, Ukrainy i Unii Europejskiej o wzajemnych relacjach handlowych, co miałoby zastąpić dawne negocjacje bilateralne Brukseli i Kijowa w sprawie umowy stowarzyszeniowej. W ten sposób miałby się zrealizować scenariusz rosyjski, gdzie Moskwa odgrywałaby absolutnie podmiotową rolę w strategicznych porozumieniach byłych republik sowieckich z Brukselą. Wydaje się, że główni gracze unijni (przede wszystkim Niemcy) nie chcieli temu przeciwdziałać. Gdyby naprawdę chcieli odciągnąć Ukrainę od wpływów rosyjskich, powinni zaproponować Janukowyczowi realną rekompensatę finansową za ewentualne straty związane z prawdopodobnym podniesieniem ceł przez Rosję na produkty ukraińskie po stowarzyszeniu z UE. Nic takiego nie miało miejsca, w związku z czym Kijów zdecydował się ugiąć się pod naciskiem Moskwy, ugrywając dla siebie maksymalnie dużo na płaszczyźnie handlowej (np. umorzenie długów wobec Gazpromu).

Jeśli zatem scenariusz porozumienia Unii Euroazjatyckiej i Unii Europejskiej (w rzeczywistości Moskwy i Berlina) będzie się realizował ponad głowami Polaków i Ukraińców, będzie to oznaczało, że polski długoletni plan wciągania byłych republik sowieckich (takich jak Ukraina) w przestrzeń UE spali na panewce. Partnerstwo wschodnie miało wzmacniać pozycję Polski, jako głównego architekta przybliżania Ukrainy do Unii. Po raz kolejny widać jednak, jak słaba jest nasza pozycja międzynarodowa i jak bezsilni jesteśmy wobec wielkiej gry w naszym otoczeniu międzynarodowym.

Być może zatem deklaracje naszych przywódców państwowych nawołujących Niemcy do wzięcia odpowiedzialności za losy Europy (w tym oczywiście Polski - że wspomnę berlińskie deklaracje ministra Sikorskiego) są proklamacją kapitulacji polskiej polityki zagranicznej i próbą przypodobania się Niemcom, tak, by móc się chwalić, że hegemonia Berlina w Europie centralnej to rzekomo polski projekt. W ten sposób nasi przywódcy mogą zyskać dużo pochwał ze strony Berlina. Trzeba jednak przede wszystkim zauważyć, że dominacja Berlina i Moskwy w Europie środkowej nigdy nie była i nie będzie zbieżna z polskim interesem narodowym, a polskie nawoływanie Berlina do objęcia przywództwa nad naszym regionem pachnie jakimś politycznym szaleństwem.

POZOSTAŁE WPISY
Piątek, 23 października 2015

Polityka polska wobec polskiej emigracji

Piątek, 2 października 2015

Pisanie lokalnej historii

Piątek, 25 września 2015

Lwowskie refleksje i św. Jan z Dukli

Czwartek, 24 września 2015

Przypadek Jana Tomasza Grossa – czyli kilka słów o polskim masochizmie politycznym

Wtorek, 19 maja 2015

Propagandowa ofensywa PO czy medialna histeria

Piątek, 8 maja 2015

Przedwyborcze zmagania

Piątek, 6 marca 2015

Wyrok w sprawie Nergala i wojna religijna w Polsce

Piątek, 2 stycznia 2015

Polska i Europa na początku 2015 r.

Niedziela, 23 listopada 2014

"Zaściankowy światopogląd" czyli zmagania ze skandalami w kulturze

Piątek, 7 listopada 2014

Gospodarność i rozrzutność w polskich samorządach

Niedziela, 2 listopada 2014

HALLOWEEN - NA DRODZE WALKI Z UROCZYSTOŚCIĄ WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH

Czwartek, 30 października 2014

Samorząd wobec wojny ideologicznej we współczesnej Polsce

Piątek, 17 października 2014

Zachodnioeuropejska religijność a polski katolicyzm

Czwartek, 26 czerwca 2014

"Golgota Picnic" - rewolucja seksualna w natarciu

Czwartek, 12 czerwca 2014

Cywilizacja życia i dyktutura relatywizmu

Piątek, 6 czerwca 2014

Rzeczpospolita "okrągłostołowa"

Piątek, 16 maja 2014

Rada Miasta Lublina upamiętniła komunistycznego działacza

Sobota, 26 kwietnia 2014

Jan Paweł II - rozważania w przededniu kanonizacji

Piątek, 7 marca 2014

"Kamienie na szaniec" - harcerski etos w krzywym zwierciadle

Poniedziałek, 24 lutego 2014

Soczi –Kijów: Medialna wojna i wielka porażka Kremla

Czwartek, 6 lutego 2014

Walka z pedofilią czy wojna z Kościołem?

Czwartek, 16 stycznia 2014

Rada Miasta Lublina wobec ideologii gender

Niedziela, 22 grudnia 2013

List polskich biskupów i nowa "teologia wyzwolenia"

Sobota, 14 grudnia 2013

Walka buldogów politycznych w PO trwa

Piątek, 13 grudnia 2013

Stan wojenny i relatywizm historyczny

Czwartek, 21 listopada 2013

Wewnątrzpartyjna walka w PO i rekonstrukcja rządu

Piątek, 8 listopada 2013

Sześciolatki i lekceważenie obywatelskiej inicjatywy

Środa, 9 października 2013

Nowa odsłona antykościelnej propagandy

Wtorek, 1 października 2013

Sprawa zakazu propagandy homoseksualnej w Rosji

Czwartek, 8 sierpnia 2013

Globalne uderzenie w rodzinę

Poniedziałek, 29 lipca 2013

Adama Michnika wizja historii i nowy patriotyzm

Piątek, 26 lipca 2013

Upamiętnianie ludobójstwa wobec gloryfikacji UPA

Piątek, 7 czerwca 2013

Jaruzelski bohaterem?

Piątek, 24 maja 2013

Gimnazjum im. Ojca Profesora Mieczysława Alberta Krąpca w Lublinie

Piątek, 17 maja 2013

Rotmistrz Pilecki - niezłomny bohater

Piątek, 19 kwietnia 2013

"Cristiada" - czyli walka w obronie wiary

Sobota, 30 marca 2013

Zbawienie, a nie samozbawienie

Niedziela, 17 lutego 2013

Lokowanie "gejowskiej" propagandy

Piątek, 8 lutego 2013

Unijne pieniądze, unijne problemy

Czwartek, 31 stycznia 2013

Homozwiązki a strefa euro

Piątek, 18 stycznia 2013

Duchowa walka o Polskę

Piątek, 28 grudnia 2012

Siła Radia Maryja

Sobota, 22 grudnia 2012

Walka Bożego Narodzenia z utopią materializmu

Środa, 19 grudnia 2012

Nieosądzona zbrodnia demoralizuje podwójnie

Piątek, 7 grudnia 2012

Rafała Ziemkiewicza myśli neoendeckie

Sobota, 1 grudnia 2012

Narodowe odrodzenie

Piątek, 9 listopada 2012

Rodzina Radia Maryja u tronu Benedykta XVI

Środa, 24 października 2012

Holenderskie refleksje

Czwartek, 11 października 2012

KRYZYS WŁADZY DONALDA TUSKA

Środa, 19 września 2012

Wobec radykalizacji postaw w świecie islamu

Piątek, 7 września 2012

Napięcie w strefie euro rośnie

Czwartek, 30 sierpnia 2012

Amber Gold i nowe przesilenie polityczne

Środa, 29 sierpnia 2012

"Paramałżeństwa" - ustawa o związkach partnerskich w natarciu

Poniedziałek, 20 sierpnia 2012

Chrześcijanie Wschodu i Zachodu wobec upadku cywilizacji

Środa, 8 sierpnia 2012

Mitt Romney - walka o głosy czy nowe otwarcie amerykańskiej polityki w Europie?

Wtorek, 31 lipca 2012

Symboliczna wizyta

Piątek, 13 lipca 2012

Chaos multikulturalizmu

Piątek, 6 lipca 2012

Kreowanie wroga klasowego