Krzyże Wolności i Solidarności otrzymało dziś podczas uroczystości w Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego w Rzeszowie 15 działaczy opozycji antykomunistycznej (w tym jeden pośmiertnie). W latach 80. w różny sposób stawili oni czoła komunistycznej ideologii.
W tym roku Krzyżami Wolności i Solidarności zostali uhonorowani marszałek Sejmu Marek Kuchciński, byli szefowie Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność” Zbigniew Sieczkoś, Adam Śnieżek oraz Wojciech Buczak.
Ponadto z rąk prezesa IPN Krzyże Wolności i Solidarności otrzymali: Marian Irzyk, Adam Kantor, Stanisław Marcin Kłos, Józef Krupa, Stanisław Król Kusiński, Mieczysław Liber, Tadeusz Jan Panek, Stanisław Sołek, Andrzej Władysław Wąsik, Marek Wojciech Wójcik oraz pośmiertnie Robert Turski.
O znaczeniu tego odznaczenia mówił prezes IPN dr Jarosław Szarek, który przypomniał symbolikę Krzyża Wolności i Solidarności, podkreślając znaczenie trzech słów, które je tworzą.
– Krzyż to 1050 lat historii polskiej ziemi. Za wolność my, Polacy, zawsze byliśmy gotowi zapłacić najwyższą cenę, a „Solidarność” to nasze ostatnie doświadczenie, którego wy jesteście twórcami. Te trzy słowa – jakże wiele mówią nam, czym jest polskość – wskazywał prezes Szarek.
Zauważył, że Ruch Społeczny „Solidarność” nie zrodził się z niczego, ale u jego podstaw stały wcześniejsze doświadczenia, także podkarpackie, ziemi wiernej Krzyżowi Wolności i Solidarności. Zwracając się do odznaczonych, dr Szarek podkreślił ich zasługi dla budowania wolnej, suwerennej Rzeczypospolitej.
– Dzisiaj składamy wam hołd, ale jednocześnie państwo polskie spłaca wobec was dług. Nie byłoby bowiem niepodległej, wolnej Polski, co więcej – nie byłoby Europy w takim kształcie jak dziś, bo to „Solidarność” zmieniła bieg historii. I to jest wasza zasługa – akcentował prezes Jarosław Szarek.
Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm RP ustawą z 5 sierpnia 2010 r. jako forma uhonorowania opozycjonistów wobec dyktatury komunistycznej. Jest nadawany tym, którzy przynajmniej przez 12 miesięcy (w okresie od 1 stycznia 1956 do 4 czerwca 1989 r., z wyłączeniem okresu od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r., czyli okresu tzw. karnawału „Solidarności”) byli aktywnymi członkami nielegalnych organizacji, stawiających sobie za cel odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub obronę praw człowieka i prowadzili działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami. Krzyż Wolności i Solidarności może być nadawany również pośmiertnie.
Po raz pierwszy odznaczenia te zostały wręczone w czerwcu 2011 r. z okazji obchodów 35. rocznicy Wydarzeń Radomskich.
